მთავარი ჩვენს შესახებ გადაცემები დაგვიკავშირდით რეკლამა
GE |  AB |  EN |  RU
 კულტურა განათლება და მეცნიერება
ეკონომიკა საზოგადოება
ახალი თაობა რელიგია  ჯანდაცვა და სპორტი სახელისუფლებო სტრუქტურები

აფხაზები მთებში „ჭეშმარიტი ტოპონიმიკის აღდგენას“ გეგმავენ

2016-12-13 12:59

 მთის  უძველესი აფხაზური ტოპონიმიკის  შენარჩუნებისა და აღდგენის საკითხს აფხაზი ჟურნალისტები და მეცნიერები  ააქტიურებენ.

            აფხაზი მეცნიერის ვალერი კვარჭიას თქმით, „აფხაზი ხალხი უხსოვარი დროიდან მთებში ცხოვრობდა, იცავდა რა ამ მთებს არაკეთილისმსურველებისგან, რომლებიც ჩვენი ქვეყნის ისტორიაში ყველა დროში იყვნენ. ჩვენი წინაპრები იცავდნენ ამ მთების სიმშვიდეს და წმინდათა წმინდა ხელშეუხებლობას. დღემდე არსებობს დაუწერელი კანონი, თუ როგორ უნდა მოიქცეს ადამიანი მთებში, როგორ უნდა მოექცეს მცენარეებს, წყალს და ცხოველებს, რომლებიც იქ ბინადრობენ“. 

                        მისი თქმით, „უძველესი აფხაზები ითვალისწინებდნენ რა ამა თუ იმ ადგილის თავისებურებების გათვალისწინებით არქმევდნენ  მთებს სახელებს. მაჰაჯირობის შემდეგ,  დაცარიელებულ ადგილებში სხვა სალხების დასახლების შედეგად ბევრმა სახელწოდებამ ცვლილება განიცადა. მაგრამ ამით  სახელების გადაკეთების  პროცესი არ შეჩერებულა, 1917 წლიდან 1953 წლამდე მიმდინარეობდა აფხაზური ტოპონიმების  ქართულით შეცვლა“. -აღნიშნავს აფხაზი მეცნიერი ვალერი კვარჭია.

            „ გაბატონდნენ  რა აფხაზებზე, ქართველებმა დაიწყეს  ყველაფრის თავიანთ ყაიდაზე გადაკეთება, მათ შორის შეცვალეს ქალაქების , დასახლებების, მთების, ტბების, მდინარეების  დასახელებები. შეიცვალა ყველა სახელწოდება, რომელთაც აფხაზური ჟღერადობა ჰქონდათ. ეს რასაკვირველია,  დანაშაულია  ერის წინაშე. ყოველივე ამან მიგვიყვანა ადგილმდებარეობის ჭეშმარიტი დასახელებების ნახევარზე მეტის შეცვლამდე.- აღნიშნა კვარჭიამ. მისი თქმით, ეს საკითხი აფხაზურ ინტელიგენციას საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგაც აღელვებდა . 60-იან წლებში სახალხო ყრილობებზე პირველი რიგის საკითხად იდგა უძველესი აფხაზური სახელწოდებების აღდგენის თემა. თანდათან აფხაზებმა შეძლეს აღედგინათ ყველა უძველესი ტოპონიმები, მაგრამ მთებში დღემდე შენარჩუნებულია დამახინჯებული სახელწოდებები“-, დასძინა  მან,

            „ბოლო ხანებში მთებისადმი დიდ ინტერესს ამჟღავნებენ როგორც ადგილობრივი მოსახლეობა, ასევე  ჩამოსული ტურისტები და მკვლევარები. მაგრამ ზოგიერთ ადამიანის  ქცევა მიუღებელია“.-აცხადებს აფხაზი მეცნიერი მხარეთმცოდნე  ტაჩ გიცბა.

            მან მოიყვანა მთის ადგილების  თანამედროვე სახელწოდებების მაგალითი, რომელიც ისტორიულს არ შეესაბამება. „ ერთ- ერთ ასეთ დასახელებას შეადგენს ტბა მზა.  ამ ტბის ნამდვილი სახელწოდებაა მზიმნა. თვით რუსულ სამხედრო რუკაზე 1900 წელს ეს  ტბა აღნიშნულია როგორც ტბა მზიმნა. მე თითქმის 40 წელი მთებში დავდიოდი და სპეციალურად ვეძებდი ადამიანებს, რომლებსაც  ახსოვდათ მდინარეების, მწვერვალების, ნაკადულების სახელწოდებები“.- იგონებს გიცბა.

            მისი თქმით, ყველასათვის  ცნობილი გაგრის ჩანჩქერის სახელწოდება არასწორია. მას სახელი უწოდეს მდინარე გეგის სახელის მიხედვით, რომელშიც ის ჩაედინება. მაგრამ ის სათავეს იღებს მთა ზოუს ნაპირებიდან და უფრო სწორი იქნება მას ზოუ ეწოდოს, თვლის  გიცბა.

            აფხაზი მეცნიერი ასევე საჭიროდ მიიჩნევს მთებში  საინფორმაციო დაფები  იქნას განთასებული „სწორი დასახელებებით“.

            ადრე აფხაზეთის ე. წ. გეოგრაფიული საზოგადოების პრეზიდენტმა ლევარდ ბარციცმა სპუტნიკთან ინტერვიუში აღნიშნავდა, რომ ბოლო 5 წლის განმავლობაში აფხაზეთის ტოპონიმიკაში გაჩნდა 100-ამდე ახალი დასახელება.

            „ ბოლო დროს აფხაზეთში ჩამოსულები  თვითნებურად არქმევენ სახელებს ადგილებს, მდინარეებს, მთებს. ჩვენი დაკვირვებით აფხაზეთის ტერიტორაზე გაჩნდა 100-მდე ახალი  დასახელება. ეს ძალზე სერიოზული პრობლემაა“,-აღნიშნავს ბარციცი. ეს პრობლემა ართულებს აფხაზეთის ეთნოკულტურის განვითარებას.-აცხადებს  ის.

             „იყო დრო, როცა ჩამოსახლებული ქართველები სოფლებს იმ ადგილების სახელებს არქმევდნენ, საიდანაც ისინი ჩამოვიდნენ. მაგალითად,-აგარაკი,რომლიც მანამდე ამჟიკუხუად იწოდებოდა,. მაგრამ ეს იყო წარსულში. დღეს  სახელწოდებები მახინჯდება იმის გამო, რომ  არ იციან  აფხაზეთის  ეთნოკულტურის თავისებურებანი, რაც ახალ პრობლემას- აფხაზეთის ეთნოგრაფიულ პრობლემას ქმნის. ყოველივე ეს მეტწილად ართულებს ჩვენი ეთნოკულტურის განვითარებას. აფხაზეთის ტოპონოიმიკა- ეს არის ჩვენი ჩვეულებები, კულტურა, ზნეობა, ყოველივე ეს  უნდა შევინარჩუნოთ“:,- თქვა ბარციცმა. მისი აზრით ტოპონიმიკის დამახინჯება დაკავშირებულია იმასთან, რომ აფხაზეთი  გეოგრაფიული კუთხით ცუდად არის წარმოდგენილი. „ ჩვენ არასაკმარისი რაოდენობით გვაქვს რუკები, გზამკვლევები მარშრუტის აღსაწერად, არასაკმარისი ინფორმაცია მიეწოდებათ ექსკურსიამძღოლებს .ეს უკავშირდება საჭირო ლიტერატურის არარსებობას“.- აღნიშნა ბარციცმა.

            მისი თქმით,  აღნიშნული საკითხების გადასაჭრელად აფხაზეთის  მეცნიერებათა  აკადემიამ მიიღო გადაწყვეტილება, რომ წინადადებით მიმართოს  აფხაზეთის მთავრობას. „ ჩვენი პირველი რიგის ამოცანაა სწორად ჩამოყალიბდეს აფხაზეთის ტოპონიმიკა და ის დამტკიცდეს აფხაზეთს მთავრობის მიერ“. მისი თქმით, ასევე საჭიროა აფხაზეთის გეოგრაფიის განვითარება,  აფხაზურ ეთნოსში გეგოგრაფიული კულტურის ამაღლება. ადრე ბარციცმა სპუტნიკს განუცხადა, რომ აფხაზეთის გეოგრაფიულმა საზოგადოებამ განცხადება გააკეთა რესპუბლიკის ჭეშმარიტი ტოპონიმიკის აღდგენის განზრახვის შესახებ.მისი თქმით,  საზოგადოების  სპეციალისტებმა უკვე ჩაატარეს სამი ათასზე მეტი გეოგრაფიული ობიექტის დასახელებების პასპორტიზაცია.


წყარო: "Sputnik"

ლინკი


 
 
თქვენთვის საინტერესო
აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ხელისუფლების წარმომადგენლები მარტყოფის ღვთაების მამათა მონასტერს სტუმრობდნენ
ასურელი მამის, ღირსი ანტონ მარტყოფელის ( VI ს ) ხსენების დღესთან დაკავშირებით აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ხელისუფლების წარმომადგენლები და აფხაზეთის მთავრობის აპარატის თანამშრომლები მარტყოფის ღვთაების მამათა მონასტერს სტუმრობდნენ და მონასტერში მოღვაწე ბერებს, რომელთა შორის ბევრი აფხაზეთიდან დევნილია, სურსათ -სანოვაგე შესწირეს. 

მსოფლიოში ყველაზე ღრმა გამოქვაბული საქართველოშია! - უდიდესი განძი, რომელზეც ახალმა თაობამ თითქმის არაფერი იცის
კრუბერის გამოქვაბული დედამიწაზე დღემდე აღმოჩენილ გამოქვაბულთაგან ყველაზე ღრმაა. მისი სიღრმე 2190 მეტრია. იგი აფხაზეთში, არაბიკის მასივში მდებარეობს. გამოქვაბულს სახელი რუსული და საბჭოთა კარსტოლოგიის ფუძემდებლის, ალექსანდრე კრუბერის პატივსაცემად ეწოდა.

მაიკლ გეორგ ლინკმა 2015 წლის 6 აპრილს წეროვანის ლტოლვილთა დასახლება და საოკუპაციო ხაზის გასწვრივ მდებარე სოფელი ხურვალეთი მოინახულა
საქართველოში ოფიციალური ვიზიტით მყოფმა ეუთო-ს დემოკრატიული ინსტიტუტებისა და ადამიანის უფლებათა ოფისის დირექტორმა, მაიკლ გეორგ ლინკმა 2015 წლის 6 აპრილს წეროვანის ლტოლვილთა დასახლება და საოკუპაციო ხაზის გასწვრივ მდებარე სოფელი ხურვალეთი მოინახულა.

აფხაზეთის სკოლების წარჩინებულ კურსდამთავრებულებს ოქროსა და ვერცხლის მედლები გადაეცათ
აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის განათლებისა და კულტურის სამინისტროში 2013-2014 სასწავლო წლის აფხაზეთის საჯარო და ოკუპირებული ტერიტორიის (გალის რაიონი) საშუალო სკოლების წარჩინებულ კურსდამთავრებულებს ოქროსა და ვერცხლის მედლები გადაეცათ.

აფხაზეთის ათგზის ჩემპიონის, რევაზ დადიანის მემორიალური საჭადრაკო ტურნირი ჩატარდა
მოსწავლე-ახალგაზრდობის ეროვნული სასახლის ვ. ქარსელაძის სახელობის სკოლაში აფხაზეთის მთავრობის ინიციატივით, აფხაზეთის ა/რ განათლების, კულტრისა და სპორტის სამინისტროს ორგანიზებითა და მოსწავლე-ახალგაზრდობის ეროვნული სასახლის ვ. ქარსელაძის სახელობის სკოლის მხარდაჭერით, ჭადრაკში აფხაზეთის ათგზის ჩემპიონის - რევაზ დადიანის მემორიალური ტურნირი ჩატარდა. ტურნირში მონაწილეობა მიიღეს ოთხმოცამდე სპორტსმენმა, მათ შორის როგორც მოზარდებმა, ისე მოყვარულმა ვეტერანმა სპორტსმენებმა.


 
 
 
სექტემბერი
2019
ორ სამ ოთხ ხუთ პარ შაბ კვ
       1
2
3
4
5
6
7 8
9
10
11
12
13
14 15
16
17
18
19
20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30
საქართველო და მსოფლიო
ესტონეთის პრეზიდენტი - რუსეთ-საქართველოს ომიდან სულ რაღაც სამ თვეში ევროპა რუსეთთან ჩვეულ ურთიერთობას დაუბრუნდა და ეს ძალიან დიდი შეცდომა იყო
რუსეთ-საქართველოს ომის შემდეგ, სულ რაღაც სამ თვეში ევროპა რუსეთთან ჩვეულ ურთიერთობას დაუბრუნდა და ეს ძალიან დიდი შეცდომა იყო. ამან გამოიწვია ტალღა, რომლის შედეგიც ყირიმის ანექსია იყო, - ამის შესახებ ესტონეთის პრეზიდენტმა კერსტი კალიულაიდემ „ევროპეისკაია პრავდას განუცხადა.

ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისია - ადმინისტრაციულ სასაზღვრო ხაზთან შეიარაღებული პირების მუდმივი კონცენტრაცია წარმოადგენს რისკს სტაბილურობისთვის
მისია აღნიშნავს ჩორჩანა-წნელისის რაიონში, ძალოვანი უწყებების არსებით, უწყვეტ წარმომადგენლობას. რამდენიმე ახალი პოზიციის მოწყობა ადმინისტრაციული სასაზღვრო ხაზის გასწვრივ და შეიარაღებული პირების მუდმივი კონცენტრაცია, ზრდის მათი მოულოდნელი შეხვედრის ალბათობას და წარმოადგენს რისკს სტაბილურობისთვის, - ამის შესახებ ნათქვამია ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისიის მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში, რომელიც საოკუპაციო ხაზთან არსებულ ვითარებას ეხება.

ნატო-ს საპარლამენტო ასამბლეის პრეზიდენტი რუსულ ოკუპაციაზე - გპირდებით, რომ ჩვენ მხოლოდ მოხსენებას არ დავწერთ და გავაკეთებთ ყველაფერს, რაც შეგვიძლია
გპირდებით, რომ ჩვენ მხოლოდ მოხსენებას არ დავწერთ. ჩვენ გავაკეთებთ ყველაფერს, რაც შეგვიძლია, - ამის შესახებ ჟურნალისტებს ნატო-ს საპარლამენტო ასამბლეის პრეზიდენტმა, მედლინ მუნმა ხურვალეთში განუცხადა.

ევროპისა და ამერიკის ქვეყნები ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. საპრეზიდენტო არჩევნებს ერთობლივი განცხადებით გმობენ
ევროპისა და ამერიკის ქვეყნებმა ოკუპირებულ აფხაზეთის რეგიონში 2019 წლის 25 აგვისტოს გამართული ე.წ. საპრეზიდენტო არჩევნები ერთობლივი განცხადებით დაგმეს და მოუწოდეს რუსეთის ფედერაციას, უკან წაიღოს თავისი უკანონო გადაწყვეტილება საქართველოს აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონების ე.წ. დამოუკიდებლობის აღიარების შესახებ.

აშშ-ს სახელმწიფო დეპარტამენტი რუსეთისგან საქართველოს ტერიტორიაზე ე.წ. ბორდერიზაციის პროცესის დაუყოვნებელ შეწყვეტას მოითხოვს
ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის პრესსპიკერმა მორგან ორტაგუსმა რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიაზე მიმდინარე "ბორდერიზაციის" პროცესზე შეერთებული შტატების პოზიცია დააფიქსირა.

ევროპარლამენტის წევრი გუგუტიანთკარზე - ევროკავშირმა უნდა გააკეთოს ძლიერი განცხადება, რადგან რუსეთი ამოწმებს იმას, რამდენად შორს შეუძლია წასვლა
ეს არის ოკუპაციის უპრეცედენტო აქტი. ამის შესახებ აუცილებლად ვისაუბრებ ევროპარლამენტის შესაბამის კომიტეტებში“, - ამის შესახებ ევროკავშირის პარლამენტის წევრმა მარკტ გრეგოროვამ ჟურნალისტებს გუგუტიანთკარში განუცხადა.

ესტონეთის ელჩი გუგუტიანთკარში ვითარებაზე - რასაც აქ ვხედავთ, ღრმა შეშფოთებას იწვევს არა მხოლოდ პოლიტიკური ან სამხედრო შედეგების, არამედ ჰუმანიტარული თვალსაზრისით
მიმაჩნია, რომ საერთაშორისო საზოგადოების ზეწოლა სასარგებლო იქნება, - ამის შესახებ ესტონეთის საგანგებო და სრულუფლებიანმა ელჩმა საქართველოში კაი კაარელსონმა ჟურნალისტებს გუგუტიანთკარში საოკუპაციო ხაზთან განუცხადა.

საგარეო უწყება - ICAO-ში საქართველოს წარმომადგენელს დაუდასტურეს, რომ ორგანიზაცია სოხუმის აეროპორტს საქართველოს საჰაერო სივრცის ნაწილად განიხილავს
ICAO-ში საქართველოს მუდმივ წარმომადგენელს კიდევ ერთხელ დაუდასტურეს, რომ ორგანიზაცია სოხუმის აეროპორტს საქართველოს საჰაერო სივრცის ნაწილად განიხილავს. ამის შესახებ ინფორმაციას საქართველოს საგარეო უწყება ავრცელებს.

დეიმონ უილსონი - ქართველებმა იბრძოლეს, რომ თავად განსაზღვრონ საკუთარი მომავალი და არა მათმა მეზობლებმა
ერთადერთი გზა იმის, რომ საქართველომ მისი სუვერენიტეტი დაიცვას, მზარდი და ძლიერი დემოკრატიული ინსტიტუტების აშენებაა, - ამის შესახებ „ატლანტიკური საბჭოს“ აღმასრულებელმა ვიცე-პრეზიდენტმა დეიმონ უილსონმა „ამერიკის ხმის“ ქართულ რედაქციასთან საუბრისას განაცხადა.

ყველა სიახლე >>>   
 Created By Intellcomgroup